پاسخ به تأملی ارزشمند درباره آینده روابطعمومی
مهدی عزیز،
از شما بابت این تأمل عمیق و ارزشمند درباره آنچه ممکن است روابطعمومی در شرایطی که حرفه بیش از اندازه درگیر فناوری، عملکرد و ابزارها میشود، از دست بدهد، صمیمانه سپاسگزارم.
یادآوری محوری شما بسیار مهم است: روابطعمومی پیش از آنکه یک صنعت، یک کارکرد سازمانی یا مجموعهای از فنون و تکنیکها باشد، در بنیاد خود یک فعالیت مبتنی بر رابطه و ارتباط انسانی است. روابط زمانی معنا پیدا میکنند که طرف مقابل بهعنوان یک انسان، با کرامت، اختیار و صدایی مستقل به رسمیت شناخته شود؛ نه اینکه صرفاً به داده، یک بخش از مخاطبان یا یک الگوی رفتاری تقلیل یابد.
اشاره شما به مفهوم «مردمداری» برای من بسیار جالب بود. این مفهوم، بُعدی فلسفی و ارزشمند به گفتوگوی امروز درباره هوش مصنوعی و تحول حرفه ما میافزاید. «مردمداری» ما را به طرح پرسشی دعوت میکند که به باور من، روزبهروز اهمیت بیشتری پیدا میکند: نه فقط اینکه «فناوری چه امکاناتی در اختیار ما قرار میدهد؟»، بلکه اینکه «میخواهیم فناوری به ما در ساختن چه نوع روابطی کمک کند؟»
از دیدگاه من، آینده روابطعمومی راهبردی دقیقاً در همین نقطه در حال شکلگیری است. اینکه ارتباطات و روابطعمومی توانستند جایگاهی در سطح هیئتمدیره سازمانها به دست آورند، گام مهمی بود. اما مرحله بعدی بلوغ راهبردی روابطعمومی میتواند این باشد که مسئله انسان را وارد خودِ فرآیند تصمیمگیری کنیم.
یک سازمان ممکن است بسیار سودآور، شناختهشده و از نظر فناوری پیشرفته باشد، اما همزمان موجب بیاعتمادی، طردشدگی یا خدشهدار شدن کرامت انسانی شود. بنابراین، صرفِ عملکرد دیگر نمیتواند برای ایجاد مشروعیت و مقبولیت کافی باشد.
هوش مصنوعی این تأمل را حتی ضروریتر کرده است. هرچه سیستمها توانمندتر میشوند و میتوانند وظایفی مانند شنیدن و پایش دیدگاهها، تحلیل، بخشبندی مخاطبان، تولید محتوا و حتی برخی اشکال تعامل را خودکار کنند، مسئولیت ارتباطگران نیز باید بیش از پیش به سمت پرسشهایی تغییر کند که ماشینها نمیتوانند به جای ما درباره آنها تصمیم بگیرند: چه چیزی عادلانه، مشروع، مطلوب و از نظر انسانی قابلپذیرش است؟
از این رو، «قرار دادن مردم در مرکز» چیزی فراتر از انسانیتر کردن ارتباطات است. این رویکرد به معنای بازنگری در خودِ هدف و فلسفه وجودی روابطعمومی است. نقش ما تنها این نیست که به سازمانها کمک کنیم بهتر درک شوند، مورد پذیرش قرار گیرند یا موفق باشند؛ بلکه باید به این اطمینان نیز کمک کنیم که رفتار سازمانها شایسته اعتمادی باشد که مردم به آنها سپردهاند.
مقاله شما نکتهای را به ما یادآوری میکند که حرفه ما گاهی آن را فراموش میکند: هرچه فناوریهای ما قدرتمندتر میشوند، مسئولیت انسانی ارتباطگران نیز باید بیشتر شود، نه کمتر.
از شما بابت این بازگشت ضروری و ارزشمند به بنیانهای حرفهمان سپاسگزارم.
با احترام و بهترین آرزوها،
بناجا نکمزیکان
آکوما ـ کامرون
پاسخ مهدی باقریان
بناجا عزیز،
از پاسخ تأملبرانگیز و سخاوتمندانه شما به مقالهام بسیار سپاسگزارم. صمیمانه قدردان زمانی هستم که برای مطالعه و تأمل در ایدههای اصلی مقاله اختصاص دادید و مهمتر از آن، گفتوگو را به شکلی معنادار و ارزشمند ادامه دادید.
تأمل شما درباره «مردمداری» دقیقاً به همان نکتهای اشاره دارد که امیدوار بودم مقاله بتواند مطرح کند: آینده روابطعمومی نباید صرفاً بر اساس آنچه فناوری به ما امکان انجام آن را میدهد تعریف شود، بلکه باید بر اساس نوع روابط، اعتماد و تجربه انسانیای شکل بگیرد که تصمیم میگیریم با کمک فناوری ایجاد کنیم.
بهویژه از اشاره شما به این نکته بسیار خرسند شدم که افزایش توانمندیهای هوش مصنوعی نباید موجب کاهش مسئولیت انسانی ارتباطگران شود، بلکه باید این مسئولیت را بیشتر کند. به باور من، این یکی از مهمترین چالشهای پیش روی حرفه ماست. هوش مصنوعی میتواند دادهها را تحلیل کند، الگوها را شناسایی کند، مخاطبان را بخشبندی کند، محتوا تولید کند و تعاملات را تسهیل سازد؛ اما نمیتواند به جای انسان تعیین کند که چه چیزی عادلانه، اخلاقی، مشروع و شایسته اعتماد انسانی است.
برای من، «مردمداری» یادآور این حقیقت مهم است که هدف نهایی روابطعمومی صرفاً عملکرد سازمانی یا مدیریت شهرت نیست؛ بلکه ایجاد و حفظ روابط معنادار میان سازمانها و مردمی است که تحت تأثیر تصمیمها و رفتارهای آنها قرار میگیرند.
همانطور که بهدرستی اشاره کردید، یک سازمان ممکن است از نظر فناوری پیشرفته و از نظر اقتصادی بسیار موفق باشد، اما همزمان موجب بیاعتمادی شود یا کرامت انسانی را نادیده بگیرد. به همین دلیل معتقدم مرحله بعدی بلوغ روابطعمومی راهبردی باید فناوری، داده و عملکرد را در کنار ارزشهای انسانی و در قلب فرآیند تصمیمگیری قرار دهد.
پاسخ شما به غنای گفتوگویی که امیدوار بودم این مقاله آغازگر آن باشد، کمک زیادی کرد. برای من بسیار ارزشمند است که این دیدگاه فراتر از مرزهای حرفهای و جغرافیایی ما نیز مورد توجه قرار گرفته است.
شاید یکی از فرصتهای پیش روی جامعه جهانی روابطعمومی همین باشد که دوباره بیندیشیم چگونه میتوانیم از هوش مصنوعی بهره بگیریم، بدون آنکه اجازه دهیم فناوری، بنیانهای انسانی و ماهیت واقعی حرفه ما را بازتعریف کند.
بار دیگر از لطف و نگاه ارزشمند شما و از اینکه دیدگاه خود را به این گفتوگو افزودید، صمیمانه سپاسگزارم.
با احترام و بهترین آرزوها،
مهدی باقریان